Dyrektywa o sygnalistach

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii Europejskiej (dalej „Dyrektywa”) to akt prawny, który będzie miał doniosłe znaczenie dla funkcjonowania zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego.

Cel Dyrektywy

Celem Dyrektywy jest stworzenie efektywnych mechanizmów umożliwiających bezpieczne zgłaszanie naruszeń w funkcjonowaniu instytucji publicznych i prywatnych – istotnych z punktu widzenia interesu publicznego, przy zachowaniu bezwzględnej ochrony osób zgłaszających naruszenia oraz efektywnych mechanizmów reakcji na zgłoszone naruszenia.

Czas na wdrożenie

Dyrektywa unijna ma być implementowana do polskiego porządku prawnego już w grudniu 2021 roku:

  • 17 grudnia 2021 dla firm z sektora prywatnego zatrudniających powyżej 250 pracowników,
  • 17 grudnia 2021 dla firm z sektora publicznego niezależnie od liczby zatrudnionych pracowników,
  • 17 grudnia 2023 dla firm z sektora prywatnego zatrudniających od 50 do 249 pracowników.

Wyzwanie związane z Dyrektywą

Biorąc pod uwagę treść Dyrektywy i wypływające z niej obowiązki, należy wskazać trzy podstawowe wyzwania/szanse dla podmiotów nią objętych:

  • Przede wszystkim jest to szansa na wzmocnienie każdego przedsiębiorstwa, niezależnie czy to będzie zakład produkcyjny, firma konsultingowa, czy urząd, przez zbudowanie wiarygodnych i efektywnych sposobów wymiany informacji o zdarzeniach niepożądanych. Prawidłowy obieg i zarządzanie informacją to podstawa sukcesu w nowoczesnej gospodarce. Podmioty podlegające Dyrektywie powinny zrozumieć, że zbudowanie zdrowego środowiska pracy, gdzie pracownicy czują się bezpiecznie i mają zaufanie do ludzi, z którymi pracują oraz do procedur, które regulują ich miejsce pracy, spowoduje, że chętniej podzielą się informacją o nieprawidłowościach, które zaobserwują, a które dla przedsiębiorcy czy instytucji publicznej – niezauważone i milcząco tolerowane – mogą oznaczać ogromne straty finansowe lub wizerunkowe oraz surowe konsekwencje prawne. Natomiast takie zgłoszenie we właściwym czasie oraz właściwa reakcja na nie, może tylko wzmocnić przedsiębiorstwo czy instytucję oraz zbudować wzajemne zaufanie ludzi, którzy tam pracują,
  • Wyzwanie technologiczne - należy wdrożyć takie rozwiązanie informatyczne, które pozwala nie tylko na anonimowe zgłaszanie naruszeń, ale także na ich procesowanie (przechowywanie, analiza, reakcja itp.) przy zachowaniu poufności i bezpieczeństwa danych. Na rynku już teraz można znaleźć podobne rozwiązania, ale cała trudność, nie polega na zakupieniu oprogramowania, wmontowania go do systemu danego podmiotu i poinformowaniu pracowników, gdzie mogą wysyłać maila. To powinno być czytelne, bezpieczne, intuicyjne w obsłudze i przyjazne dla użytkownika rozwiązanie informatyczne, które będzie zachęcać sygnalistów do zgłoszenia naruszenia, natomiast dla obsługujących zgłoszenia powinno być sprawnym narzędziem w procesowaniu zgłoszonych przypadków. W innym wypadku będzie to tylko nic nieznacząca fasada – kanał komunikacji, pro forma, z którego nikt nie będzie korzystał,
  • Ostatnia, ale nie mniej ważna kwestia, czyli wyzwania kulturowe towarzyszące zgłaszaniu naruszeń. Rozwiązania stworzone na poziomie prawnym i technologicznym muszą przekładać się na „dobre praktyki” reagowania na zgłoszenia, tak aby sygnalista miał przekonanie, że w sposób bezpieczny może zgłosić nieprawidłowość, a osoby obsługujące ten system wiedziały, co dalej z takim zgłoszeniem zrobić. Wdrożenie, które odbędzie się na zasadzie zakupu oprogramowania i delegowania do obsługi pobieżnie przeszkolonego personelu, tak aby odbierał, drukował i składał do segregatora zgłoszenia i nic niewnoszące odpowiedzi do sygnalisty o tym, że „sprawa jest w toku”, będzie straconą szansą dla każdego przedsiębiorstwa czy instytucji publicznej. Co więcej, takie podejście może się okazać w dłuższym terminie niezwykle kosztowne.

Czym są naruszenia?

Naruszenie w dosłownym znaczeniu oznacza naruszenie pewnych reguł postępowania. Dyrektywa o ochronie sygnalistów precyzuje, że “naruszenie” jest...

Czytaj więcej

Dla organizacji

Implementacja Dyrektywy do porządku krajowego i w rezultacie wdrożenie mechanizmów przewidzianych w dyrektywie przez podmioty objęte jej zakresem to niewątpliwie wyzwanie, ale także...

Czytaj więcej

Dla sygnalisty

Celem Dyrektywy, doceniając pozytywną rolę jaką pełnią sygnaliści jest zapewnienie poufnych, bezpiecznych kanałów dokonywania zgłoszeń o naruszeniach oraz...

Czytaj więcej